ਭੂਮਿਕਾ
ਨਸ਼ਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਐਸੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ — ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਸਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਏ ਅਤੇ ਮਦਦ ਲਵੇ।
🔹 ਨਸ਼ਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਨਸ਼ਾ ਉਹ ਆਦਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ:
- ਸ਼ਰਾਬ (Alcohol)
- ਚਰਸ, ਗਾਂਜਾ, ਹੀਰੋਇਨ, ਬ੍ਰਾਊਨ ਸ਼ੂਗਰ
- ਤਮਾਕੂ ਜਾਂ ਸਮੋਕਿੰਗ
- ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ
- ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ, ਜੂਆ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਦਵਾਈ ਨਸ਼ੇ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਸ਼ੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
🔹 ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸਰ
🧠 ਮਾਨਸਿਕ ਅਸਰ:
- ਚਿੜਚਿੜਾਹਟ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵਧਣਾ
- ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ
- ਮਨ ਦਾ ਕੰਮ ‘ਚ ਨਾ ਲੱਗਣਾ
- ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ
- ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ
💪 ਸਰੀਰਕ ਅਸਰ:
- ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
- ਭੁੱਖ ਘਟ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
- ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
- ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ
- ਵੱਧ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆ ਜਾਣਾ
🔹 ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਉਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ?
ਨਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਡੋਰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਭਰੋਸਾ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਤਮ-ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
🔹 ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕਦਮ
1. ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੰਨੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋ।
ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
2. ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ
ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ।
3. ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲਓ
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਡੀਟਾਕਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ), ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ:
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ
- ਲੁਧਿਆਣਾ ਡੀ-ਐਡੀਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ
- ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਰਿਹੈਬਿਲਿਟੇਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ
ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
4. ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ ਅਤੇ ਡੀਟਾਕਸੀਫਾਈ ਕਰੋ
ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ Withdrawal Symptoms ਆਉਂਦੇ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਬੇਚੈਨੀ, ਬੁਖਾਰ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਕੰਬਣ ਆਦਿ।
ਇਹ ਸਮੇਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਸਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5. ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਲਵੋ
ਨਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦੀ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ:
- ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਥੈਰੇਪੀ (Individual Therapy)
- ਸਮੂਹ ਥੈਰੇਪੀ (Group Therapy)
- ਵਿਹਾਰਿਕ ਥੈਰੇਪੀ (Cognitive Behavioural Therapy)
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਜੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
6. ਯੋਗ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨ
ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ:
- ਅਨੁਲੋਮ ਵਿਲੋਮ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ
- ਸੁਰਿਆ ਨਮਸਕਾਰ
- ਧਿਆਨ (Meditation)
- ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ (Self Reflection)
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
7. ਨਵੀਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਓ
ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਲਤ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਣਾ।
ਇਸ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰੁਟੀਨ ਬਣਾਓ — ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣਾ, ਵਿਆਯਾਮ ਕਰਨਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਪੋਜ਼ੀਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ।
ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੁਝਾਓ।
8. ਸਮਾਜਕ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੋ
“Narcotics Anonymous (NA)” ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਟਿਵੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
🔹 ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਦੌਰਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਮਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ
- ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਤਨਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ
- ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਹਟ
- ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ
ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਸਥਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
🔹 ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ – ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ —
“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਿਆ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੁਬਾਰਾ ਖਿੜ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ।”
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
🔹 ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਪਰਿਵਾਰ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਮਾਫ਼ੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
🔹 ਸਮਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰੀਜ਼ ਹੈ, ਅਪਰਾਧੀ ਨਹੀਂ।
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਨਕਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਹੌਸਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਰੋਕਥਾਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
🔹 ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
🌱 ਨਤੀਜਾ
ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਮਦਦ ਮੰਗੋ।
ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੀ ਮੌਕਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ — ਤੇ ਇਹ ਮੌਕਾ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
📞 ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕਾਲ ਕਰੋ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ,
ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ — ਇਸਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਕਰੋ।